istanbul escort
  • YARIM ALTIN
    3.321,00
    % 0,15
  • AMERIKAN DOLARI
    18,5834
    % 0,15
  • € EURO
    18,3534
    % 0,66
  • £ POUND
    21,1309
    % 0,37
  • ¥ YUAN
    2,6118
    % 0,15
  • РУБ RUBLE
    0,3150
    % -0,05
  • BITCOIN/TL
    367738,649
    % 3,17
  • BIST 100
    %

‘Stokçu’ suçlaması rahatsız etti

‘Stokçu’ suçlaması rahatsız etti


Merve YİĞİTCAN / Yener KARADENİZ

■ İSO Meclis toplantısında Kavcıoğlu ile sanayicileri karşı karşıya getiren ‘stokçuluk’ ithamına iş dünyasından reaksiyon yağdı.

■ Endüstriciler, “stokçuluk yapılıyor” telaffuzunu rahatsız edici buldu. Bölüm temsilcilerine nazaran, yüksek enflasyon ortamında stoklu çalışmak olağan.

■ “Finansmana erişimin zorlaştığı, maliyetin çok arttığı devirde hiçbir endüstricinin elindeki parayı stokta mal tutmak için harcama lüksü yok”

■ “Stok ile stokçuluk birbirine karıştırılmasın. Hiçbir endüstrici gereğinden fazla stokla üretim yapmaz. Stokun da önemli bir maliyeti var”

Merkez Bankası Lideri Şahap Kavcıoğlu’nun fitilini ateşlediği ‘stokçuluk’ tartışmalarına endüstrici cephesinden itirazlar sürüyor. DÜNYA’ya konuşan iş dünyası temsilcileri, üretimde tedarikin garanti altına alınması ismine envanter tutmanın işin tabiatında olduğunu savunurken, bilhassa son periyotta iç ve dış talepteki yavaşlamanın stoklarda şişkinliğe neden olduğunu, hatta sanayicilerin karsız satışlarla karşı karşıya kaldığına işaret ediyor. Son devirde artan kredi maliyetlerine dikkat çeken dal temsilcileri, finansmanın bu kadar ‘pahalı’ olduğu bir periyotta sanayicilerin ulaşabildiği krediyi stoka yatırmasının piyasa gerçekleriyle uyuşmayacağına dikkat çekiyor.

Dalgakıran: Stokçuluk lüksümüz yok

Stokçuluk tartışmalarını sağlıklı bulmadığını söyleyen Türkiye Makine Federasyonu (MAKFED) Lideri Adnan Dalgakıran, kavramların yanlış kullanıldığını, stokla stokçuluğun karıştırıldığını lisana getirdi. Hiçbir endüstricinin gereğinden fazla stokla üretim yapmak istemeyeceğine dikkat çeken Dalgakıran, “Hatta şirketlerimizde en az stokla azamî üretimi nasıl yapabileceğimizi konuşuruz. Hem stokun da bir maliyeti var. Olağan işleyen bir iktisatta bu böyledir. Lakin stokçuluk diğer bir şey… Bir malı stoklayarak kıtlık yaratıp, o malın fiyatının hakikaten daha üste çıkmasına sebebiyet vermektir stokçuluk. Endüstricinin bu türlü bir lüksü yok, hele ihracatçının hiç yok. Hasebiyle ‘stokçuluk’ sanayiciye kullanılacak bir söz değil” diyerek yansısını ortaya koydu.

İşletmelerin stoklarında olağandan daha fazla mal olduğunu görmenin diğer manaları olduğunu lisana getiren Dalgakıran, şu sözleri kullandı: “Tedarik zincirlerinde bozulma var. Süratli üretim yapıyorsunuz, fakat malın gelip gelmeyeceğini ya da ne vakit geleceğini bilmiyorsunuz. Bu durumda üretimi kesintiye uğratmamak için olağandan daha fazla eser stoklayabilirsiniz. Mesela bunu yapmaz ve batarsan mahkeme seni ‘basiretsiz tüccar’ olarak nitelendirir. Stokçuluk ise diğer bir öykü. Biz endüstriciler elimizden gelse hiç stok yapmadan üretim yapmak isteriz. Yüksek enfl asyonun olduğu bir yerde de şirketlerin elindeki finansmanı yönetmesi ismine, tahsilatlarındaki para ile mal alması da olağan. Bunun aksini düşünen endüstricinin yaşaması mümkün değil. Bu kolay bir kural.”

Tecdelioğlu: Talep yavaşladı, stoklar şişti

İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Lideri Çetin Tecdelioğlu, endüstricinin üretimi için birçok girdiye muhtaçlığı olduğunu, üretim çeşitliliğini ve teslimat suratını kaybetmemek için endüstricinin elinde hammadde ve orta mamul stokunun bulunması gerektiğine değindi. Şu anda global piyasalarda yaşanan yavaşlamanın ve iç piyasada enflasyon kaynaklı alım gücünün düşmesinden ötürü endüstricinin elindeki stokların fazla gelmeye başladığını aktaran Tecdelioğlu, “Normal vakitte 2-3 aylık stoklarla işleri çevirirken, mevcut şartlar stokları 4-5 aya, hatta birtakım eserlerde 8 aya kadar çıkardı. Birçok metalde fiyatlar yüzde 30-40 oranında geriledi. Elimizde değerli hammadde kaldı. Kıymetli hammadde de aslında rekabet gücümüzü zayıflatıyor” sözlerini kullandı.

“Bu devir, kar değil, stokları eritme dönemi” diyen Tecdelioğlu, endüstricinin talebin yavaşlaması nedeniyle elinde kalan sözkonusu stoku bir an evvel elinden çıkarıp satışa çevirmesi gerektiğinin altını çizdi. Hiçbir endüstricinin parasını gereksiz yere stoka bağlayıp stoktan para kazanmayı düşünemeyeceğini lisana getiren Tecdelioğlu, “İhtiyacımız kadar malzemeyi alıyoruz. Esasen önemli bir finansman yükü altındayız, bankadan kredi çekip de bununla mal alıp stokumuza koyacak durumumuz yok. Yüzde 40’ın üzerinde maliyetle hangi endüstrici satmadığı malı alıp kenara koyar” diyerek stokçuluk argümanlarına reaksiyon gösterdi.

Fayat: Şanssız birer açıklama

TOBB Hazır Giysi ve Konfeksiyon Bölüm Meclisi Lideri Erdem Fayat, hem stokçuluk hem de finansmana erişim ile ilgili açıklamaları ‘talihsiz’ birer açıklama olarak kıymetlendirdi. Endüstricinin bırakın stokçuluğu ‘just in time’ yani günlük alıma yönelik bir siyaset izlediğini lisana getiren Fayat konuştu: “Kimse o kadar büyük bir tertibin modüllerini her birini aylarca stoklayamaz. Ancak içinden geçtiğimiz konjonktürde tedarik zincirinde meseleler olunca fabrikaların durduğunu, üretimlere orta verdiğini gördük. Geçen 2,5 yılda bu sebeple sanayicilerin çarkları durmasın diye bilhassa temininde sorun olan eserlerin stokunu yaptıkları doğrudur. Yüksek enflasyondan korunmak ismine stok yaptıkları da doğrudur. Lakin bunun haricinde spekülatif üzere bir stokçuluk ile sanayiciyi suçlamak yanlışsız değildir. Stokçuluk ile suçlanması gereken birileri varsa bunları eser toptancıları yapar ve ceza kanununda da bunun karşılığı vardır. Ancak endüstrici stokçu olamaz. Stok yapmak demek stok yapacağın eser için bir yer bulmak ve birebir vakitte işletme sermayenizi de çok fazla artırmak demektir. Esasen işletme sermayesi döviz bazında 2, TL karşılığı da 4 katına çıktığı için işletmelerin fazladan stok yapmak için sermayesi yok. Lakin fabrikanın durması bunların hepsinden çok daha büyük bir maliyet olduğu için de yapılan bu süreçler stokçuluk için değil, sağlıklı bir halde işleyişi sağlamak içindir.”

Kaya: Alınamayan para ile stokçuluk yapılmaz

Türkiye Giysi Sanayicileri Derneği (TGSD) Lideri Ramazan Kaya yeni ekonomik model ile başlayan uygulamayla enfl asyonda değerli artışlar meydana geldiğine dikkat çekerek, “Küresel emtia fiyatlarına baktığınız vakit da yüzde 100’e varan artışlar var. Dünya genelinde son 40 yılın en yüksek enfl asyonu ile karşı karşıyayız. Türkiye’de ÜFE yüzde 138’e, TÜ- FE yüzde 78’lere çıktı. Endüstrici ve ihracatçı hammaddeye, orta mamule dayalı işler yapıyor. Endüstriciler olarak stok yapılan çok bir şey olduğunu açıkçası düşünmüyorum. Yalnızca tedarik zincirinin kırılması ile birkaç ay üreteceğin malın orta malı ve hammaddesi üretim boşluğu olmaması için stok yapılmış olabilir ki bu önemli bir maliyet. Bunun haricinde stok yapabilmeniz için önemli bir sermayeye gereksiniminiz var. Sermayeniz olmasa da kredibiliteye erişim olması gerekiyor. Yeni ekonomik modele geçeli 7 ay oldu ve istenen hedefl ere maalesef yaklaşılamadı. Zati şu an kamu bankaları dışında özel bankalar yüzde 35-40’lara varan TL krediler veriyor. Kamu bankaları zati yatırım teşviki dışında hammadde ya da sermaye kredisi vermiyorlar. Bu sebeple alınmayan bir para ile stokçuluk yapılacağını öngörmüyor ve düşünmüyoruz” tabirlerini kullandı.

Becan: Kimse stok yapma meraklısı değil

Sanayicilerin eylemlerini stokçuluk olarak algılamanın yanlışlığına dikkat çeken Yalova Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Tahsin Becan, “Ona bakarsanız inşaat sektörüne de el atmak lazım. Arsa alıyorlar. İş dünyasının stok maliyeti var ve bundan kaçması gerekir ve kimse de stok yapma meraklısı değil. Yapan mecburiyetten yapıyor. Buna da bakmak lazım. Merkez Bankası Başkanımız ‘krediyi alıp döviz alanları biliyoruz’ diyor. Kredi alırken bankalara gittiğimizde önümüze koyuyorlar konut kredisi mi, taşıt kredisi mi her ne için alıyorsak… O zaman bunların da önüne koysunlar ve kimler alıyorsa açıklasınlar. Onlara istediği baskıyı ithamı yapabilirler hiç sorun değil. Böyle bir durumda tüm iş dünyasını aynı kaba koymak doğru değil. Kalkıp bankadan kredi al sonra döviz al bu tabi ki olmaması gereken bir şey. Bunu yapan varsa da açıklasınlar, herkes bilsin. Doğru olan bu. Yoksa serbest ekonomide altın alma, arsa alma, onu alma, bunu alma… E ne yapacak ticaret yapan adam. Ben beyaz eşyacıysam buzdolabı alacağım kalkıp arsa alacak halim yok” diye konuştu.

Sanayiciye göre sorun stok değil, finansman

Eroğlu: Sanayici spekülasyon yapmaz

TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclisi Başkanı Yavuz Eroğlu, ‘stokçuluk’ ithamlarının bugünün ekonomik kavramlarıyla çok örtüşmediğini belirterek, sanayicinin stokunu yani envanterini zaman zaman artırıp azaltabildiğini, mevcut konjonktürde de tedarik zincirindeki kırılmalardan ötürü üretimini aksatmak istemeyen sanayicilerin normalden biraz daha fazla stok tuttuğunu kaydetti. Bunun yanında enflasyon ortamında zarar etmemek adına malının stokta durmasını isteyenlerin de olabildiğini söyleyen Eroğlu, “Bazen alıcı 3-5 sabit fiyat garantisi istediğinde, mecbur üretici de 3-5 aylık stok yapmak zorunda kalabiliyor. Yoksa sürekli fiyat artan bir yerde nasıl sabit fiyat verebilsin. Ancak fiyat artar diyerek malını tutanlar olabilir, ki bu stokçuluk değil” dedi.

Laçin: Stok yapmak sanayicinin aleyhine

Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD) Yönetim Kurulu Üyesi Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Laçin , finansal problemlerin bu denli ağır olduğu bir dönemde sanayicinin stok yapmasının onun aleyhine olduğunu söyledi. “Bu dönemde para ‘pahalı’ ve ulaşmak zor” diyen Laçin, şöyle konuştu: “Şu an stok problemi olanların aslında tedarikle, üretimle ya da satışla ilgili problemleri olabilir. Bu problemleri olmayan hiçbir sanayicinin stok yapması mümkün değil.”

Öksüz: “Finansman sıkıntısı büyük sorun”

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkanı Ahmet Öksüz, finansman ile ilgili sıkıntıların sürdüğünü, hatta son dönemde sanayicinin en önemli sorunlarından biri haline geldiğini vurguladı. Öksüz, “Özel bankalar da muslukları kapattı. En önemli sıkıntılarımızdan biri bu” diye konuştu.

Uyguner: “Faaliyet dışı kar aramıyoruz”

MB Başkanı Kavcıoğlu’nun “Ucuz kredi ile döviz alanlar var” yönündeki açıklamalarını değerlendiren Türkiye Deri Sanayicileri Derneği Başkanı Burak Uyguner şunları söyledi: “Haklı olduğu yerler de olabilir. Bunu yapanlar vardır eminim, ama bizim sektörümüzde bunun örneği olduğunu düşünmüyorum. Faaliyet dışı kar etme üzerine oynamıyoruz.”

Ne olmuştu?

Geçen hafta “Reel Kesimi Destekleyen Nitelikli Finansman Politikalarının Üretim ve İhracat Açısından Önemi’’ ana gündemi ile düzenlenen ve Şahap Kavcıoğlu’nun konuk konuşmacı olarak katıldığı İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisi’nin temmuz ayı olağan toplantısına finansman sıkıntısı damga vurmuş, sanayici ile Merkez Bankası Başkanı karşı karşıya gelmişti. Yüzde 40’ı aşan faiz oranlarına rağmen finansmana erişimde sıkıntı yaşandığına yönelik açıklamalara tepki gösteren Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Şahap Kavcıoğlu konuşulan faiz oranlarının gerçeklikten uzak olduğunu ve Eximbank’ın uzun süredir sıfır faizli kredi verdiğini kaydederek, “Merkez Bankası’nı eleştirmek yerine gidin bu parayı kullanın. Kaynak var, vade uzatıldı, faiz düşürüldü. 1 trilyon verilmiş, kaynak var ama herkes şikayet ediyor. Nerede bu para?” diye konuşmuştu. Buna, İSO Başkanı Erdal Bahçıvan şu yanıtı vermişti: “Stok sanayicinin envanterinde niçin duruyor? Bunu doğru analiz etmezseniz olayın boyutu başka bir yere gider. Kendisini enflasyondan korumak için stok yapmış sanayiciyi bu kapsama sokarsanız, bu tehlikeli bir bakış açısı.”

YORUMLAR YAZ